သစ္ခြအေၾကာင္း

သစ္ခြမွာ သူတို႕ကိုယ္ပိုင္သူမတူတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြနဲ႕ အလွတရားေတြရွိ တယ္….အထင္ရွားဆံုးအခ်က္တစ္ခုက ေလထဲမွာရွိေနတဲ့ သူတို႕ရဲ႕ အျမစ္ေတြနဲ႕တင္ကို ကြ်န္မတို႕အတြက္ အံ့ၾသဖို႕ လံုေလာက္ေနခဲ့တာပဲ မဟုတ္လား…. အျမစ္ဆိုတာမ်ားေသာအားျဖင့္ေျမၾကီးထဲမွာ ရွိတတ္တာကိုးေနာ္……သူတို႕ဘယ္လိုမ်ားရွင္သန္ေနထိုင္ၾကပါလိမ့္……

တကယ္ေတာ့ သစ္ခြရဲ႕အျမစ္ေတြက အျခားအပင္ရဲ႕ အျမစ္ေတြနဲ႕မတူ တမူထူးျခားေနတယ္ေလ….. velamen လို႕ေခၚတဲ့ ေရျမွဳပ္နဲ႕တူတဲ႕ အလႊာတစ္မ်ိဳးက တကယ့္အျမစ္အစစ္ကို အတြင္းမွာ ဖံုးအုပ္ေပးထားခဲ့တာပါ….. အဲဒီအလႊာကပဲ ေရခိုးေရေငြ႕ အစိုဓါတ္ေတြကို စုပ္ယူတဲ႕တာ၀န္ယူျပီးအတြင္းကအျမစ္ကို ေနေရာင္ျခည္တိုက္ရိုက္မထိေအာင္ကာကြယ္ေပးေနတာေပါ့သစ္ခြပင္ရဲ႕ အစိမ္းေရာင္အရြက္ေတြကအပင္အတြက္အစာခ်က္လုပ္ရာမွာအဓိကတာ၀န္ယူထားတယ္ဆိုမမွားဘူး…..

သစ္ခြေတြဟာ epiphyte လို႕ေခၚတဲ့သစ္ကပ္ပင္အမ်ိဳးအစားပါ….. နာမည္ကိုက ‘’သစ္ခြ’’ တဲ့ေလ သစ္ပင္ၾကီးေတြေပၚ မွာ တြယ္ကပ္ေပါက္ေရာက္တတ္ၾကတာကို….. ေၾသာ္ သစ္ခြက parasitic plant (ကပ္ပါးပင္) နဲ႕ မတူဘူးေနာ္….. အမွတ္မမွားနဲ႕ဦး…. သစ္ခြရဲ႕ အျမစ္ေတြက သစ္ပင္ၾကီးေတြကို တြယ္ကပ္ေပါက္ေရာက္ေပမဲ့လက္ခံပင္ဆီက အစာေတြ ေရေတြ မစုပ္ယူ မစားေသာက္ဘူး ဘာမွ အႏၱရာယ္လည္း မျဖစ္ေစရဘူး….. သူ႕အစာ သူ႕ဘာသာခ်က္ျပီး.. ရပ္တည္စားေသာက္နိုင္ပါတယ္…. ကဲ ဘယ္ေလာက္ခ်စ္စရာေကာင္းတဲ႕သစ္ခြလဲလို႕…..

အခ်ိဳ႕သစ္ခြေတြကေတာ့ သာမန္ အပင္ေတြလို ေျမၾကီးထဲမွာ ေပါက္တဲ႕ အျမစ္ေတြရွိတတ္ၾကတယ္…. ဟိုး ေခ်ာက္ကမ္းပါးေတြမွာ ေက်ာက္ေဆာင္ေက်ာက္တံုးၾကီးေတြေပၚမွာေပါ့….သစ္ခြဟာ အေစ့ရြက္တစ္ခုတည္းရွိတဲ႕အပင္အမ်ိဳးအစား(monocotyledonous) ျဖစ္ပါတယ္….ျပီးေတာ့ သူတို႕ၾကီးထြားပံုေပၚမူတည္ၿပီး အမ်ိဳးအစား (၂) မ်ိဳး ကြဲသြားပါတယ္…. ပထမတစ္မ်ိဳးက အထက္ကိုတက္တဲ့အမ်ိဳးအစားမိုးလံုးမိွဳင္းလို႕ တို႕သိခဲ့တဲ့ ဗန္ဒါေတြ ဆိုတဲ့ သီခ်င္းထဲက Vanda coerulea၊ ေနာက္တစ္မ်ိဳးက အလ်ားလိုက္ၾကီးထြားတဲ့ ဒန္ဒရိုဘီယန္ Dendrobium chrysotoxum ၊ျဖစ္ပါတယ္….

သစ္ခြပန္းပြင့္တစ္မ်ိဳးနဲ႕တစ္မ်ိဳးသိသာစြာကြဲျပားၾကပါတယ္…တစ္ခ်ိဳ႕သစ္ခြပြင့္ေတြက ၾကီးမားၿပီး ေတာက္ပတဲ႕အ ေရာင္ရွိေပမဲ့တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ေသးငယ္ျပီးအေရာင္မွိန္မွိန္ေလးပဲရွိေနတတ္တယ္….တစ္ခ်ိဳ႕က တစ္ပင္မွာ တစ္ပြင့္ပဲပြင့္တတ္သလို တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ တစ္ကိုင္းမွာ သံုးပြင့္ ေလးပြင့္စသည္ျဖင့္ အုပ္စုလိုက္ပြင့္တတ္တယ္….ပန္းခိုင္ေတြအေနနဲ႕ အကုိင္းေပၚမွာ စုျပံဳပြင့္တဲ႕အပြင့္ေတြဟာ ရက္အတန္ၾကာတဲ႕အခါ ပထမဆံုးပြင့္တဲ႕ ပန္းပြင့္ကအရင္ညိွဳးတတ္ၿပီး အစဥ္လိုက္ ေနာက္ဆံုးပြင့္တဲ႕ အထိညိွဳးေလ့ရွိပါတယ္…. သစ္ခြပြင့္ေတြရဲ႕ရနံ႕ကေတာ့ ရနံ႕မရွိတဲ႕ သစ္ခြကအစ… သင္းသင္းေလးေမႊးတဲ႕ သစ္ခြအလယ္…. အရမ္းေမႊးတဲ႕ သစ္ခြအဆံုး….ၾကက္ဥပုတ္နံ႕ရွိတဲ႕ သစ္ခြေတာင္ရွိသတဲ႕….

သစ္ခြပင္ဟာ ပင္ၿခား၀တ္မွဳံကူးတဲ႕အပင္ျဖစ္တယ္….သစ္ခြေစ့ေတြရင့္မွည့္ဖို႕အတြက္ ၆လကေန တစ္နွစ္ထိ အခ်ိန္ယူ ရတယ္… ရင့္မွည့္တဲ႕အခ်ိန္ေရာက္လာၿပီဆိုရင္အရမ္းကိုေသးငယ္တဲ႕ သစ္ခြေစ့ေလးေတြဟာ ေလထဲကို ပ်ံ႕နွံ႕ ေရာက္ရွိသြားေရာ….

သစ္ခြရိုင္းအမ်ားစုဟာ တစ္နွစ္မွတစ္ခါပဲပြင့္တတ္ၾကတယ္… နွစ္ၾကိမ္ပြင့္တဲ႕ သစ္ခြဆိုတာ အလြန္နည္းပါတယ္…. သစ္ခြတစ္မ်ိဳးနဲ႕တစ္မ်ိဳးပြင့္တဲ႕ အခ်ိန္ေတြေတာ့မတူၾကဘူးေပါ့…. Rhyncstylis gigantea သစ္ခြမ်ိဳးက ဒီဇင္ဘာနဲ႕ဇန္န၀ါရီမွာ ပြင့္တယ္…. Dendrobium သစ္ခြမ်ိဳးေတြက ေဖေဖာ္၀ါရီနဲ႕ မတ္လမွာပြင့္ၿပီးRhyncstylis retusa သစ္ခြမ်ိဳးက ဧၿပီနဲ႕ ေမမွာပြင့္တယ္…. ဇူလိုင္နဲ႕ ၾသဂုတ္မွာVanda coerulea ေတြပြင့္ေလ့ရွိပါတယ္ ခုေျပာတဲ႕ သစ္ခြေတြက ထင္ရွားၿပီး လူသိမ်ားတဲ႕သစ္ခြအခ်ိဳ႕ပါ….

ယေန႕အခ်ိန္မွာ သစ္ခြရိုင္း(local variety) ေတြဟာ လူစိုက္ပ်ိဳးတဲ႕ သစ္ခြေတြနဲ႕ ယွဥ္ရင္ အရမ္းကို သိသာစြာ ကြဲၿပားေနပါျပီအထူးသျဖင့္ အရြယ္အစား၊ ပံုပန္းနဲ႕ အေရာင္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္… သဘာ၀ သစ္ေတာေတြထဲက သစ္ခြ ရိုင္းေတြဟာသစ္ခြမုဆိုးေတြရွာေဖြမွဳေၾကာင့္ ျမိဳ႕ျပကို ေရာက္ရွိလာၾကတယ္… သစ္ခြစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴသူပညာရွင္ ေတြရဲ႕ ျပဳျပင္မွဳေၾကာင့္ အေရာင္အေသြးစံုလင္လွပတဲ႕ စပ္မ်ိဳးသစ္ခြေတြကိုလည္းယခုအခါမွာ ေတြ႕နိုင္ျပီျဖစ္ပါတယ္..

ဆန္းက်ယ္တဲ႕ အလွတရားရွိတဲ႕သစ္ခြကို သဘာ၀ကေပးတဲ႕ လက္ေဆာင္အျဖစ္ ျမတ္ႏိုးတန္ဖိုးထားတတ္မယ္ ဆိုရင္ သဘာ၀တရားကိုခ်စ္ျမတ္နိုးတဲ႕သူတိုင္းသစ္ပင္သစ္ေတာေတြကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးတဲ႕ သူတိုင္းအတြက္ သစ္ခြဟာ အျမဲတမ္းတည္ရွိေနမွာပါလို႕……..

 ေပ်ာ္ရႊင္ပါေစ

gg

(2.9.2013)
https://www.facebook.com/pwint.phyu2